पुस्तक - ज्युलियस सीझर (Julius Caesar)
लेखक - विल्यम शेक्सपियर (William Shakespeare)
अनुवाद - शिरीष सहस्रबुद्धे (Shirish Sahasrabuddhe)
भाषा - मराठी (Marathi)
मूळ पुस्तकाची भाषा - इंग्रजी (English)
पाने - १२७
प्रकाशन - वैशाली प्रकाशन, एप्रिल २०२६
छापील किंमत - रु. ३००/-
ISBN - 978-93-48129-36-9
वैशाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या शेक्सपियरच्या नाटकांच्या मराठी अनुवादातलं हे एक पुस्तक. जगप्रसिद्ध नाटककाराचं जगप्रसिद्ध नाटक. सार्वत्रिक आणि सार्वकालिक सुसंगत संदेश देणारं नाटक.
ज्युलियस सीझर हा रोमचा राज्यकर्ता आहे. महापराक्रमी आणि लोकप्रिय आहे. त्याने अनेक युद्धांत जय मिळवला आहे. रोमच्या समृद्धीत भर घातली आहे. परंतु त्याचा अहंकार वाढत चाललेला आहे. सामान्य लोक सीझरचे चाहते असले तरी निवडक लोकांना तो हळूहळू तो सम्राट बनेल आणि मग हुकूमशहा बनेल अशी धास्ती वाटते आहे. त्यांना रोमची लोकशाही टिकवायची आहे. सीझरची शक्ती अजून वाढण्याआधी, लोकांनी त्याला राजा घोषित करायच्या आधी त्याचा कायमचा बंदोबस्त केला पाहिजे, त्याला ठारच मारलं पाहिजे असा कट ते करतात. मार्कस ब्रूटस आणि कायस कॅशियस हे बंडवाल्यांचं नेतृत्त्व करतात. ब्रूटस सीझरचा मित्र असला तरी रोमच्या कल्याणासाठी मित्राची हत्या करायला तोही तयार होतो. सीझरबद्दल आकस असणारे इतरही ह्या टोळीत समाविष्ट होतात. सगळे मिळून दरबारात सीझरची हत्या करतात. सीझर बघतो की त्याचा मित्र ब्रूटसही घाव घालतो आहे. तेव्हा ते सुप्रसिद्ध वाक्य येतं. "ब्रूटस तूसुद्धा !"
हत्या झाल्यावर नागरिकांत गोंधळ माजतो. ब्रूटस आणि कॅशियस लोकांना समजावून सांगतात की ह्यात त्यांचा वैयक्तिक स्वार्थ नाही. तर रोमच्या भविष्यासाठी हे आवश्यक होतं. सीझर बद्दल त्यांना आदरच आहे. म्हणून त्याचा अंत्यसंस्कारही नीट होईल. आम्ही काही माथेफिरू खुनी नाहीत. त्यामुळे आम्ही बाकी कोणाला मारलं नाहीये. लोकांना हे पटतं. पण त्यानंतर सीझरचा साथी अँटनी लोकांशी बोलतो. सीझरचे गुणगान करतो. त्याचे पराक्रम, त्याची लोकप्रिय कामे आणि पुढेही तो लोकांसाठी काय करणार होता हे सांगतो. तेव्हा काही लोक त्याच्या बाजूने उभे राहतात. राज्यात दोन गट पडतात, संघर्ष होतो. शेवटी बरेच जण मारले जातात, काही जण होऊ घातलेल्या पराभवाच्या शल्याने आत्महत्या करतात. असा नाटकाचा एकूण पट आहे.
नाटक रोममध्ये घडत असलं, मुख्यपात्र सीझर असला तरी, हे नाट्य देशोदेशी आणि वेगवेगळ्या काळात घडताना दिसतंय. अगदी भारतातले आणि इतर देशांमधले सत्ताधारी आठवा. लोकप्रियतेच्या शिखरावर पोचलेले आणि नंतर अंतर्गत कलहामुळे पदच्युत झालेले असे किती लोक दिसतील. कधी त्यांची हत्या झाली, कधी कैद झाली तर कधी परागंदा व्हावे लागले. सुरुवातीला लोकांसाठी काम करणारी व्यक्ती लोकप्रियता वाढत गेल्यावर स्वतःला अत्युच्च समजू लागते. ज्यांच्या जीवावर आणि ज्यांच्यासाठी सत्ता मिळवली तेच दुय्यम वाटायला लागतात. स्वतःच्या शौर्यावर, निर्णयांवर इतका विश्वास वाढतो की आजूबाजूला होणाऱ्या असंतोषाची किंवा त्यातून काही घातपात होऊ शकेल ह्याचीही काळजी वाटेनाशी होते. कणखर स्वप्रतिमेच्या नादात वेडे धाडस करणे अत्यावश्यक होऊन बसते. दुसरीकडे राज्यकर्त्याला पदच्युत करण्याची प्रामाणिक इच्छा असणारे असतात तसे स्वार्थीही असतात. आत्ताचा सत्ताधारी जाऊन तिथे आपण बसावं अशी सुप्त महत्त्वाकांक्षा बाळगणारे असतात. जणू सीझरला मारतानाच स्वतःला पुढचा सीझर बनवण्याची म्हणजेच स्वतःच्या पदच्युतीचीही बीजे ते रोवत असतात.
नाटकात कॅशियस आणि ब्रूटस च्या तोंडी अशी वाक्य येतात "हे महान दृश्य यापुढची कितीतरी शतकं वेगवेगळ्या देशांत पुन्हा पुन्हा प्रत्यक्षात आणलं जाईल. या क्षणी अस्तित्वांत नसलेल्या देशांत आणि भाषांतही ते घडेल... सीझरचा वध पुन्हा पुन्हा होत राहील. जसा आज तो मरून पडला आहे ..धुळीत आणि धुळीसारखाच". किती अजरामर वाक्य. किती अजरामर भविष्यवेध.
नाटक जगप्रसिद्ध आहेच. जगभरातले संशोधक, अभ्यासक त्याचं विविधांगी रसग्रहण करत असतात. त्यामुळे मी त्यात काही भर घालू शकत नाही. शिरीषजींनी केलेला अनुवाद अत्युत्तम आहे. अगदी ओघवता. जुनी भाषा शैली टिकवत तरीही लेखन खूप बोजड होणार नाही ह्याचा समतोल साधला आहे. ह्या अनुवादामुळेच इतकी महत्वाची साहित्यकृती पूर्ण वाचण्याचं धाडस मी करू शकलो. त्याबद्दल अनुवादक आणि प्रकाशकांचे आभार.
काही पानं उदाहरणादाखल
सीझरचा रोमला असलेला धोका ब्रूटसला पटवून देताना कॅशियस
धोक्याची सूचना धुडकावून लावणारा सीझर
सीझरची हत्या कशी चुकीची आहे हे लोकांना सांगणारा अँटनी.
काल पुणे मुंबई प्रवासात हे पुस्तक वाचायला घेतलं. ते वाचताना इतका रंगून गेलो की गाडी पाऊणेक तास उशीरा पोचली तरी कळलंच नाही. प्रवास झाला असं वाटलंच नाही. जणू तीन तास मी रोममध्ये होतो. आणि मध्येच भारताच्या इतिहासातल्या आणि चालू घडामोडींचं प्रतिबिंब त्यात बघत होतो. तुम्ही सीझर असा, प्रजा असा, ब्रूटस असा की आणखी कोणी... हे पुस्तक नक्की वाचा.
लेखक - विल्यम शेक्सपियर (William Shakespeare)
अनुवाद - शिरीष सहस्रबुद्धे (Shirish Sahasrabuddhe)
भाषा - मराठी (Marathi)
मूळ पुस्तकाची भाषा - इंग्रजी (English)
पाने - १२७
प्रकाशन - वैशाली प्रकाशन, एप्रिल २०२६
छापील किंमत - रु. ३००/-
ISBN - 978-93-48129-36-9
वैशाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या शेक्सपियरच्या नाटकांच्या मराठी अनुवादातलं हे एक पुस्तक. जगप्रसिद्ध नाटककाराचं जगप्रसिद्ध नाटक. सार्वत्रिक आणि सार्वकालिक सुसंगत संदेश देणारं नाटक.
ज्युलियस सीझर हा रोमचा राज्यकर्ता आहे. महापराक्रमी आणि लोकप्रिय आहे. त्याने अनेक युद्धांत जय मिळवला आहे. रोमच्या समृद्धीत भर घातली आहे. परंतु त्याचा अहंकार वाढत चाललेला आहे. सामान्य लोक सीझरचे चाहते असले तरी निवडक लोकांना तो हळूहळू तो सम्राट बनेल आणि मग हुकूमशहा बनेल अशी धास्ती वाटते आहे. त्यांना रोमची लोकशाही टिकवायची आहे. सीझरची शक्ती अजून वाढण्याआधी, लोकांनी त्याला राजा घोषित करायच्या आधी त्याचा कायमचा बंदोबस्त केला पाहिजे, त्याला ठारच मारलं पाहिजे असा कट ते करतात. मार्कस ब्रूटस आणि कायस कॅशियस हे बंडवाल्यांचं नेतृत्त्व करतात. ब्रूटस सीझरचा मित्र असला तरी रोमच्या कल्याणासाठी मित्राची हत्या करायला तोही तयार होतो. सीझरबद्दल आकस असणारे इतरही ह्या टोळीत समाविष्ट होतात. सगळे मिळून दरबारात सीझरची हत्या करतात. सीझर बघतो की त्याचा मित्र ब्रूटसही घाव घालतो आहे. तेव्हा ते सुप्रसिद्ध वाक्य येतं. "ब्रूटस तूसुद्धा !"
हत्या झाल्यावर नागरिकांत गोंधळ माजतो. ब्रूटस आणि कॅशियस लोकांना समजावून सांगतात की ह्यात त्यांचा वैयक्तिक स्वार्थ नाही. तर रोमच्या भविष्यासाठी हे आवश्यक होतं. सीझर बद्दल त्यांना आदरच आहे. म्हणून त्याचा अंत्यसंस्कारही नीट होईल. आम्ही काही माथेफिरू खुनी नाहीत. त्यामुळे आम्ही बाकी कोणाला मारलं नाहीये. लोकांना हे पटतं. पण त्यानंतर सीझरचा साथी अँटनी लोकांशी बोलतो. सीझरचे गुणगान करतो. त्याचे पराक्रम, त्याची लोकप्रिय कामे आणि पुढेही तो लोकांसाठी काय करणार होता हे सांगतो. तेव्हा काही लोक त्याच्या बाजूने उभे राहतात. राज्यात दोन गट पडतात, संघर्ष होतो. शेवटी बरेच जण मारले जातात, काही जण होऊ घातलेल्या पराभवाच्या शल्याने आत्महत्या करतात. असा नाटकाचा एकूण पट आहे.
नाटक रोममध्ये घडत असलं, मुख्यपात्र सीझर असला तरी, हे नाट्य देशोदेशी आणि वेगवेगळ्या काळात घडताना दिसतंय. अगदी भारतातले आणि इतर देशांमधले सत्ताधारी आठवा. लोकप्रियतेच्या शिखरावर पोचलेले आणि नंतर अंतर्गत कलहामुळे पदच्युत झालेले असे किती लोक दिसतील. कधी त्यांची हत्या झाली, कधी कैद झाली तर कधी परागंदा व्हावे लागले. सुरुवातीला लोकांसाठी काम करणारी व्यक्ती लोकप्रियता वाढत गेल्यावर स्वतःला अत्युच्च समजू लागते. ज्यांच्या जीवावर आणि ज्यांच्यासाठी सत्ता मिळवली तेच दुय्यम वाटायला लागतात. स्वतःच्या शौर्यावर, निर्णयांवर इतका विश्वास वाढतो की आजूबाजूला होणाऱ्या असंतोषाची किंवा त्यातून काही घातपात होऊ शकेल ह्याचीही काळजी वाटेनाशी होते. कणखर स्वप्रतिमेच्या नादात वेडे धाडस करणे अत्यावश्यक होऊन बसते. दुसरीकडे राज्यकर्त्याला पदच्युत करण्याची प्रामाणिक इच्छा असणारे असतात तसे स्वार्थीही असतात. आत्ताचा सत्ताधारी जाऊन तिथे आपण बसावं अशी सुप्त महत्त्वाकांक्षा बाळगणारे असतात. जणू सीझरला मारतानाच स्वतःला पुढचा सीझर बनवण्याची म्हणजेच स्वतःच्या पदच्युतीचीही बीजे ते रोवत असतात.
नाटकात कॅशियस आणि ब्रूटस च्या तोंडी अशी वाक्य येतात "हे महान दृश्य यापुढची कितीतरी शतकं वेगवेगळ्या देशांत पुन्हा पुन्हा प्रत्यक्षात आणलं जाईल. या क्षणी अस्तित्वांत नसलेल्या देशांत आणि भाषांतही ते घडेल... सीझरचा वध पुन्हा पुन्हा होत राहील. जसा आज तो मरून पडला आहे ..धुळीत आणि धुळीसारखाच". किती अजरामर वाक्य. किती अजरामर भविष्यवेध.
नाटक जगप्रसिद्ध आहेच. जगभरातले संशोधक, अभ्यासक त्याचं विविधांगी रसग्रहण करत असतात. त्यामुळे मी त्यात काही भर घालू शकत नाही. शिरीषजींनी केलेला अनुवाद अत्युत्तम आहे. अगदी ओघवता. जुनी भाषा शैली टिकवत तरीही लेखन खूप बोजड होणार नाही ह्याचा समतोल साधला आहे. ह्या अनुवादामुळेच इतकी महत्वाची साहित्यकृती पूर्ण वाचण्याचं धाडस मी करू शकलो. त्याबद्दल अनुवादक आणि प्रकाशकांचे आभार.
काही पानं उदाहरणादाखल
सीझरचा रोमला असलेला धोका ब्रूटसला पटवून देताना कॅशियस
धोक्याची सूचना धुडकावून लावणारा सीझर
सीझरची हत्या कशी चुकीची आहे हे लोकांना सांगणारा अँटनी.
काल पुणे मुंबई प्रवासात हे पुस्तक वाचायला घेतलं. ते वाचताना इतका रंगून गेलो की गाडी पाऊणेक तास उशीरा पोचली तरी कळलंच नाही. प्रवास झाला असं वाटलंच नाही. जणू तीन तास मी रोममध्ये होतो. आणि मध्येच भारताच्या इतिहासातल्या आणि चालू घडामोडींचं प्रतिबिंब त्यात बघत होतो. तुम्ही सीझर असा, प्रजा असा, ब्रूटस असा की आणखी कोणी... हे पुस्तक नक्की वाचा.
——————————————————————————-
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी :- आवा ( आवर्जून वाचा )———————————————————————————-
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी :- आवा ( आवर्जून वाचा )———————————————————————————-
———————————————————————————-
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक )
———————————————————————————-
