Thursday, 19 October 2017

ही आगळी कहाणी (hi aagali kahani)





पुस्तक : ही आगळी कहाणी (hi aagali kahani)
लेखक : निलेश नामदेव मालवणकर (Nilesh Namdev Malavanakar) 
भाषा : मराठी (Marathi)
पाने : १३६
ISBN : दिलेला नाही


बरेच दिवसांत मराठी कथासंग्रह वाचला नव्हता. मराठी कथासंग्रह खूप लवकर वाचून होतात आणि लगेच पुस्तक बदलायला वाचनालयात जावं लागतं. लगेच जाणं झालं नाही की चांगल्या पुस्तकाशिवाय आठवडाभर रहावं लागतं. म्हणून इतक्यात वाचनालयातून कथासंग्रह आणला नव्हता. पण "ही आगळी कहाणी" कथासंग्रह मला शोधत घरी आला. या पुस्तकाचे लेखक निलेश मालवणकर याने माझी आधीची पुस्तक परीक्षणे वाचली होती आणि फेसबुकवर स्वतःहून मला संपर्क करत त्याचं पुस्तक वाचून अभिप्राय द्यायला सांगितलं होतं. त्याचा काही गैरसमज झाला असावा असंच मला प्रथम वाटलं. मी त्याला सांगितलं की मी काही "साहित्य समीक्षक" वगैरे नाही. साधा वाचक आहे. पुस्तक वाचून मला काय वाटलं, आवडलं ते लिहितो इतकंच. पण त्याने "वाचकांच्या नजरेतून परीक्षण आवडेलच" असं म्हणत पुस्तक घरपोच करण्याची व्यवस्था केली. अशा प्रकारे कोणी स्वतः येऊन पुस्तक वाचायला सांगितलं,अभिप्राय द्यायला सांगितला याची मला गंमत वाटली. आता पुस्तक वाचून झाल्यावर एक चांगलं पुस्तक वाचल्याचा, त्याचं परीक्षण लिहीत असल्याचा आनंदही आहे

निलेश मालवणकर हा तरूण लेखक व्यवसायाने आयटी क्षेत्रात आहे. पण गेल्या चारपाच वर्षांपासून जोमाने कथा लेखन करत आहे. पुस्तकात दिलेली त्याची माहिती.

निलेशचं पेसबुक प्रोफाईल  : https://www.facebook.com/nilesh.malvankar.3

या पुस्तकातल्या कथा विनोदी, रोमॅंटिक, कल्पनाभरारी(फॅंटसी) अशा वेगवेगळ्या प्रकारच्या आहेत. या लघुकथा असल्यामुळे कथांबद्दल जास्त सांगितलं तर गोष्टच सांगून टाकल्यासारखं होईल. म्हणून दोन-तीन गोष्टींबद्दल थोडंच लिहितो . 

"सोळावं वरीस धोक्याचं" ही महासंगणकांच्या कृत्रिम बुद्धीमत्ता आणि भावभावना यांच्या बद्दलची गोष्ट आहे. "कळविण्यास आनंद होतो की" मध्ये आदर्श विचार बोलणं किती सोपं आहे पण आदर्श कृती करणं किती कठीण हे एका साध्या प्रसंगातून दाखवलं आहे. 
"डायनोसॉरची बेंबी" ही खूपच मजेशीर आणि शेवटी अजून विनोदी झटका देणारी गोष्ट आहे. 
एक दोन गोष्टींत तर खऱ्या व्यक्तीरेखांच्या नावांत थोडा बदल करून त्या व्यक्ती भेटल्या तर काय होईल असा कल्पनाविलास आहे उदा. गोपी नय्यर आणि मन्नू मलिक; बिंदा करंदिकर आणि वसंत नारळीकर इ.  "परिकथेतील राजकुमारा" मला आवडली. परीकथेतले राजपुत्र, राक्षस, गरीब मुलगी ही रूपकं वास्तव जगात  बघितली तर वास्तव जगही तितकच नाट्यपूर्ण प्रसंगांनी भरलेलं आहे हे आपल्याला लेखकाने दाखवलं आहे. 

सगळ्या कथा पुरेशा लंबीच्या आहेत. उगीच पाल्हाळ नाही किंवा एकपानी कथा असंही नाही. एखाददोन गोष्टी वगळता या कथा रडकथा नाहीत. गोष्टीला काहितरी कलाटणी द्यायची म्हणून अपघात, दुर्धर आजार असलं काहितरी असलं की माझा विरस होतो. माझं रावसाहेबांसारखं आहे "ते बायकांच्या ऑडियन्सला रडवायला पोर मारूनबिरून टाकू नका.  पोरं मारून, लोक रडवून पैसे मिळवायचं म्हणजे पाप हो...थू!" :) :)  म्हणून ताज्यातवान्या भाषेतल्या या गोष्टी मला भावल्या. 

कंटाळला असाल तर किंवा प्रवासात विरंगुळा म्हणून वाचायला हे पुस्तक छान आहे. दोनतीन तास छान जातील; एका बैठकीतही पूर्ण होईल वाचून.


------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- जवा ( जमल्यास वाचा )
------------------------------------------------------------


---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------

Sunday, 8 October 2017

99 : Unforgettable Fiction, Non-Fiction, Poetry & Humour (९९:अनफर्गेटेबल फिक्शन, नॉन-फिक्शन, पोएट्री अ‍ॅंड ह्यूमर)





पुस्तक : 99 : Unforgettable Fiction, Non-Fiction, Poetry & Humour (९९:अनफर्गेटेबल फिक्शन, नॉन-फिक्शन, पोएट्री अ‍ॅंड ह्यूमर)
लेखक : Khushwant Singh (खुशवंत सिंग)
भाषा : English (इंग्रजी )
पाने : ४२२
ISBN : 978-93-83064-75-5


खुशवंतसिंग या प्रथितयश इंग्रजी लेखकांच्या 99 निवडक साहित्यकृतींचा हा संपादित संग्रह आहे.अनुक्रमणिकेवरून पुस्तकाच्या मजकुराची तुम्हाला कल्पना येईल.







हे पुस्तक मी पूर्ण वाचलं नाही म्हणून खरं म्हणजे मी याचं परीक्षण लिहायला नको. पण हे पुस्तक पूर्ण वाचलं नाही याचं कारण वेळ नव्हता हे नाही. हे पुस्तक माझ्याकडे 2-3 आठवडे होतं. म्हणजे दोनतीन विकेंड, चार पुणे-मुंबई प्रवास इतका वेळ पुस्तक वाचनासाठी मिळाला. पण प्रत्येक वेळी काही पानं वाचली आणि कंटाळून पुस्तक बाजूला ठेवलं. ऐतिहासिक, व्यक्तिचित्र, काल्पनिक, स्वमदत अशा सगळ्या प्रकारातले लेख वाचले पण काही मजा नाही आली. 

या पुस्तकाबरोबर घेतलेलं पुलंचं एक पुस्तक संपलं; मागून आलेलं एका नव्या लेखकाचा कथासंग्रहही वाचून पूर्ण होत आला. पण हे पुस्तक काही पुढे जात नाही. इतक्या मोठ्या लेखकाचं निवडक पुस्तक म्हणजे वाचनाची मजा असणार अश्या अपेक्षेने पुस्तक घेतलं आणि फारच अपेक्षाभंग झाला.

आता खुशवंतसिंगांची एखादी कादंबरीच वाचून बघितली पाहिजे मग कळेल की त्यांच्याबरोबर बरोबर सूत जुळतंय का नाही. सध्यातरी हे पुस्तक वाचन इथेच थांबवतोय.


------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
------------------------------------------------------------


---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------

Monday, 2 October 2017

पुन्हा मी ... पुन्हा मी (punha mi... punha mi)



पुस्तक : पुन्हा मी ... पुन्हा मी (punha mi... punha mi)
लेखक : पु.ल. देशपांडे (P. L. Deshapnade)
भाषा : मराठी (Marathi)
पाने : १९६
ISBN : 978-81-8086-075-1


पूर्वी वेगवेगळ्या मासिकांत, व्रुत्तपत्रांत, पुस्तकांत प्रसिद्ध झालेल्या पुलंच्या कथा, कविता, भाषणे, लेख, मुलाखती यांचा समावेश या पुस्तकात आहेत. पुढीलप्रमाणे.



यातल्या कविता आणि पहिल्या "हिरॉइन" पर्यंतच्या कथा मला आवडल्या नाहीत. भाषा खूपच ठोकळेबाज जणू एखादा सरकारी रिपोर्ट वाचतोय अशी आहे. या कथा पुलंच्यां नसाव्यात असं वाटावं इतपत रुक्ष आहेत. पण "तुका वाण्याचे दुकान" या कथे पासून पुढचं सर्व पुस्तक म्हणजे १०० नंबरी सोनं आहे.

"तुका वाण्याचे दुकान" आणि "साक्ष" या कथा गावाकडच्या मराठी ढंगात आहेत. भक्तीरसात डुंबलेले तुकाराम महाराज दुकान कसं चालवत असतील आणि त्यांच्या अव्यवहारी वागण्याने आवलीला कसा त्रास होत असेल याचं सुरेख चित्र गोष्टीत आहे. तर दुसऱ्या गोष्टीत एका इरसाल गावकऱ्याची कोर्टात साक्ष आहे.

वसंत सबनिसांनी पुलंची घेतलेली एक मजेशीर मुलाखत आहे. या सबनीस आणि पुलांची शाब्दिक कोट्या आणी शब्दांचे खेळ करणारी प्रश्नोत्तरे आहेत उदा.


पुढील व्यक्तींबद्दल लेख आहेत : आकाशवाणीतील अधिकारी आणि शास्त्रीय संगित रसिक के. डी. दिक्षीत, नाट्यनिकेतन या नाट्यनिर्मिती संस्थेचे प्रमुख मो. ग. रांगणेकर, गोव्यात "कलवंतीण"च्या पोटी जन्माला येऊन आपल्या समाजाच्या सन्मानासाठी काम करणारे राजारामबापू, शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे. व्यक्तीचित्रातून त्या व्यक्तीमत्त्वांचा परिचयच नाही तर त्यांच्या कार्याची वेगळेपण आणि महत्त्वही पुलंनी अधोरेखित केले आहे. उदा. पुरंदऱ्यांबद्दल ते लिहितात :


पुढे सामजिक विषयांवरचे लेख आहेत. आणिबाणी, भारत-चीन युद्धाच्या वेळी सर्वसामान्य नागरीकांमध्ये काय गुणदोष दिसले; एक समर्थ राष्ट्र म्हणून उभं राहायचं असेल तर आपल्यला आचार विचारांतील शिस्त कशी हवी हे स्पष्टपणे सांगणारे लेख आहेत. साने गुरुजींवरचा एक लेख आहे.
१९७४ साली मुंबई महानगरपालिकेला संगीत शिक्षणाबद्दल बद्दल केलेल्या सूचनांचा गोषवारा आहे. दुरदिवाने अजूनही त्या सूचना अभ्यासक्रमात आणलेल्या दिसत नाहीत. आता तर संगीत विषयच असून नसल्यासारखा आहे.

१९८२ सालच्या "मराठी मुलखात मराठीचा दर्जा" या लेखात मराठीच्या अवहेलनेबद्दल लिहिले आहे. भाषाशुद्धीकरणाच्या नावाखाली मराठीला संस्कृतप्रचूर रूप देण्याचा प्रयत्न होतोय ज्यामुळे राज्यकारभाराची भाषा मराठी असली तरी "ही" मराठी लोकांची मराठी नव्हे. त्याबद्दल पुलंनी त्यांह्या खास शैलीत काय लिहिलंय त्याचं उदाहरण.


ज्यांनी पुलंचं फक्त विनोदी लिखाण वाचलं आहे त्यांना हे वैचारिक लिखाण पुलंच्या व्यक्तिमत्त्वाचा नवा पैलू दाखवेल. मलाही पुन्हा एकदा प्रकर्षाने जाणवलं की या लिखाणामगे एक संवेदनशील, सर्वसमावेशक, निखळ गुणग्राही व्यक्ती आहे. त्यांचं म्हणणं आहे की प्रत्येक व्यक्तीने आनंद घेत आनंद देत जगलं पाहिजे. धर्म-जात-भाषा-देश-वय-लिंग यांच्या बेड्या घालून घेऊन कुरूप, खुरटं, किरकिरं  न जगता "जे जे उत्तम उन्नत महन्मधुर ते ते" शिकण्याचा, बघण्याचा, ऐकणयाचा, खाण्याचा आनंद घेतला पाहिजे, आनंद दिला पाहिजे !

------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- आवा ( आवर्जून वाचा )
------------------------------------------------------------


---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------

Sunday, 24 September 2017

फिरंगढंग (phirangdhang)




पुस्तक: फिरंगढंग (phirangdhang)
लेखक: डॉ. शरद वर्दे (Dr. Sharad Varde) 
भाषा: मराठी (Marathi)
पाने:२०५
ISBN : दिलेला नाही

लेखकाबद्दल :


लेखकाला त्याच्या व्यवसायानिमित्त भेटलेल्या आणि खास लक्षात राहिलेल्या व्यक्तींची व्यक्तिचित्रणे या पुस्तकात आहेत. थोडक्यात हे पुस्तक म्हणजे परदेशी व्यक्ती-आणि-वल्ली आहे अशी एका वाक्यात या पुस्तकाची ओळख करून दिली तरी पुरेशी आहे. त्यांचा वल्लीपण काय आहे हे इथे सांगून उपयोग नाही, ती मजा वाचण्यात आहे. पण पुस्तकाच्या वेगळेपणाबद्दल जरा अजून सांगतो. पुस्तकातल्या व्यक्ती या वल्ली आहेतच पण त्यांच्या वल्लीपणामागे त्यांच्या देशातल्या संस्कृतीचाही वाटा आहे. तो आपल्याला बघायला मिळतो हे त्या पुस्तकाचं वैशिष्ट्य. 

प्रवासवर्णनांतून परदेशातल्या जागांची माहिती होते, इतिहासातून प्रसिद्ध लोकांचा जीवनपट कळतो पण अशा पुस्तकांतून परदेशातल्या तुमच्या-आमच्या सारख्या साध्या अनामिक माणसांच्या मनात डोकावायची संधी मिळते. तिकडच्या लोकांची विचार करायची पद्धत कशी आहे ते जाणवते. लग्न, मुलं, व्यवसाय कसा करावा, पाहुण्याचं स्वागत कसं करावं, दुसऱ्याच्या खाजगी गोष्टीत किती बोलावं किंबहुना कुठल्या गोष्टी खाजगी समजाव्यात आणि कुठल्या नाही याची तंत्र किती वेगवेगळी आहेत हे वाचायला मजा येते. 

उदा. अमेरिकन लोकांचं आत्मकेंद्रित्व- "आय डोंट केअर"/"माइंड युर ओन बिझनेस" अ‍ॅटिट्यूड , इटालियन लोकांची डिझाईनबद्दल आत्मियता व सौंदर्यदृष्टी, इजिप्तच्या व्यक्तीला आपल्या जुन्या महान परंपरेचा असणारा अभिमान आणि आता आपल्याला अमेरिकेत तो मान मिळत नाही याची खंत, चिनी व्यक्तीच्या मनात भारत हा दरिद्री, घुसखोर, विश्वासघातकी देश आहे असा समज, श्रीलंकेतल्या व्यक्तीच्या अमेरिकन घरोब्यामुळे होणारी कुचंबणा इ.

लेखकाला या व्यक्ती व्यवसाया निमित्त भेटल्या. त्यातले काही त्याचे ग्राहक आहेत, काही पार्टनर, काही वरिष्ठ. त्यांची कंपनी चालवायची पद्धत, व्यावसायिक यशाची सूत्र, मॅनेजमेंटच्या पद्धती लेखकाला कशी उमगली; त्यांच्याशी धंदा करताना कडुगोड प्रसंग आले हे सगळं उद्बोधक आहे. आपल्यालाही हसतखेळत व्यवस्थापनाचे धडे देणारं आहे. 

लेखकाची शैली मिश्किल, खुसखुशीत आहे. गप्पांची मैफल रंगवाणारा एखादा मित्र आपल्याशी गप्पा मारतो आहे असंच वाटतं. काही उदाहरणं. 
इटालियन जिना ला त्यांच्या बायकोनं दिलेली भेटवस्तू आवडली तेव्हा ..  


कोट्यावढींची ऑर्डर देणारा जर्मन ग्राहक कोहेन चा फोन आला तेव्हा..


एका अमेरिकन व्यक्तीच्या बायकोला लेखक पहिल्यांदा भेटला. तेव्हा लेखक तिला "तुम्ही सेक्सी दिसता" असं म्हाणला नाही म्हणुन तो अमेरिकन रागावला तेव्हा ..

इतकं वाचून या परदेशी वल्लींशी कधी एकदा ओळख होत्ये असं तुम्हाला वाटायला लागलं तर नवल नाही. ओळख करून घ्याच.



------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- आवा ( आवर्जून वाचा )
------------------------------------------------------------


---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------

Saturday, 16 September 2017

पाडस (paadas)





पुस्तक : पाडस (paadas)
मूळ पुस्तक : इयर्लिंग (The Yearling) 
मूळ लेखिका : मार्जोरी किनन रॉलिंग्स ( Marjorie Kinnan Rawlings )
अनुवादक : राम पटवर्धन (Ram Patwardhan ) 
पाने : ४१६
ISBN : 978-81-7486-805-3


अमेरिका म्हटलं की आपल्या डोळ्यासमोर एक आर्थिक महासत्ता, मोठमोठाली शहरं, झगमगणाऱ्या गगनचुंबी इमारती, सुसाट वाहतूक करणारे लांब-रुंद रस्ते, सोयीसुविधांची रेलचेल इ. गोष्टी डोळ्यासमोर येतील. हीच अमेरिका काही शतकांपूर्वी मात्र अशी नव्हती. तिथे होते नुसते जंगल, नदीनाले, तळी, सरोवरे आणि स्थानिक आदिवासी. युरोपियन लोकांना अमेरिकेचा शोध लागल्यावर त्यांनी तिथे वस्ती करायला सुरुवात केली. ही सुरुवात होती जंगलातल्या वस्तीची. जंगलांमधली काही जागा झाडं तोडून राहण्यासाठी, शेतीसाठी लायक जागा बनावल्या गेल्या. निसर्ग आणि माणसाच्या परस्पर संबंधांचा खेळ या नव्या भूमीवर सुरू झाला. अशाच काळातल्या एका अमेरिकन कुटुंबाची गोष्ट आहे "पाडस". 

बॅक्स्टर कुटुंब - मध्यमवयीन पेनी बॅक्स्टर, त्याची बायको, आणि १२-१३ वर्षंचा ज्योडी - हे जंगलातल्या आपल्या एकाकी घरात राहत असतात. फार मैलांवर जंगलात दुसरे घर "फॉरेस्टर" कुटुंबाचे. कुठल्याही ग्रामीण भागात असावा तसा त्यांच्या रोजच्या वेळातला मोठ भाग व्यापलाय तो शेती आणि पशुपालन यांनी. अजून एक महत्त्वाची बाब म्हणजे शिकार. शिकार हा त्यांचा शौक, विरंगुळा नाही तर जगण्याचा आधार आहे. तुटपुंज्या शेती उत्पन्नातून जगणं कठीणच. रोजच्या खाण्यासाठी, भयंकर थंडीच्या दिवसातल्या बेगमीसाठी मांस आवश्यकच आहे त्यांना. त्यामुळे पेनी , फॉरेस्टर मंडळी सतत शिकारीच्या शोधात असतात. ससे, हरीण, अस्वल, खारी, लाव्हे पक्षी, सुसरी, इतर छोटे प्राणी असं काय काय ते मारतात आणि खातात. त्यांच्या लहान मोठ्या शिकारींचे रोचक किस्से आपल्याल वाचायला मिळतात. शिकार म्हणजे प्राण्याची मातीत उमटलेली पावलट निरखायची, शिकारी कुत्र्यांच्या सहय्याने त्या पावलटीवरून माग काढायचा, प्राणी योग्य ठिकाणी गाठून बंदुकीने त्याच्यावर गोळी झाडायची आणि गारद करायचा. हे वाचायला अगदी सोपं वाटत असलं तरी त्या निबिड अरण्यात एकट्या दुकट्याने अशी शिकार करणं म्हणजे काय दिव्य हे पुस्तक वाचल्यावरच कळेल. 

अन्नाच्या शोधात माणूस प्राण्यांच्या मागे जातो, प्राण्यांना मारतो तरी जंगलात राहणाऱ्या माणसाला देखील या हिंस्त्र प्राण्यांकडून तितकाच धोका होता. बॅक्स्टर कुटुंबावर सुद्धा अस्वलाचा हल्ला होतो आणि गोठ्यातले प्राणी मारले जातात, लंडग्यांची धाड पडते, शेतीचं नुकसान प्राणी करतात; तर शिकारीला जाताना भयंकर विषारी साप चावल्याने पेनी मरणाच्या दाराशी पोचतो. कधी महाभयांकर वादळाचा सामना करावा लागतो. निसर्गाचे क्रूर आणि रौद्र रूप बघितलं की "दुरून डोंगर साजरे" ही म्हण आपल्याला मनोमन पटते. 

पुस्तकात आपल्याला बदलत्या रुतु चक्राप्रमाणे बदलाणरी मनोहारी रूपं  दिसतात तशी निसर्गातल्या प्रत्येक जिवाची भूक, त्यापायी सतत चाललेली वणवण, कोणीतरी आपल्याला खाईल ही भीती आणि जगायचं तर आपणही दुसऱ्याला खाल्लंच पाहिजे - हे क्रूर रूपही जाणवतं. "जीवो जीवस्य जीवनम्‌" !! ज्योडी म्हणतोही "एखादा प्राण्याचं रुपडं बघून त्यांची शिकार करावीशी वाटते. तोच प्राणी तडफडताना, रक्ताची धार लागलेला बघवत नाही, पण तो मेल्यावर त्याच्या मासांचे तुकडे केले की आता छान पदार्थ खायला मिळणार या भावनेने तोंडला पाणी सुटतं". हे छान पदार्थ कुठले हे पुस्तकात वाचताना अंगावर शहारेच येतात. अगदी भारतीय मांसाहारी मंडळी असतील तरी त्यांना हे पदार्थ ऐकून विचित्र वाटेल. एकदोन नावं सांगू ?  अस्वलाच्या चरबीत तळालेला डुकराच्या मासाचे तुकडे, कोवळ्या खारींच्या मासाचा पुलाव, सुसरीच्या शेपटीचे तुकडे !! काय सुटलं का तोंडाला पाणी. :) :)

तर अशा वातावरणात ज्योडी वाढत होता. वडीलांबरोबर शिकार, शेतीकाम शिकत होता. तरीही आपल्याला कोणी सवंगडी नाही याचं त्याला एकटेपण वाटतं आहे. मित्र नाही तर कुणितरी प्राणी आपण पाळावा, त्याच्याशी खेळावं, तो "खास माझा" असावा असं त्याला वाटत असतं. आणि एकेदिवशी त्याला एक हरणाचं पिल्लू-पाडस-सापडतं. आईबाबांना गळ घालून तो त्याला घरी आणतो. हरणाचं पिल्लूच ते; चपळ, अवखळ असणारच. त्याला घरात ठेवल्यावर त्याने इकडे तिकडे उद्या मारून उपद्व्याप केले नाहीत तरच नवल. साहजिकच ज्योडीची आईही रागावणार. ज्योडीचे वडील मात्र या प्रत्येक आगळिकितून त्याला सांभाळून घेतात. ज्योडी पाडसाची काळजी घेतो, लळा लावतो, आपल्याबरोबर शिकारीलाही घेऊन जातो. शिकारींच्या आणि इतर घडामोडींच्या बरोबर त्याचेही किस्से वाचायला मिळतात. 

पाडस हळूहळू मोठं होतं. त्याचा पाडा होतो. त्याच्या मोठेपणाची जाणीव घरी सगळ्यांना होऊ लागते. आणि अचानक गोष्ट असं काही वळण घेते ! आत्तापर्यंत शिकार कथा वाटणारी कादंबरी अचानक ज्योडीची भावकथा होते, पेनी-ज्योडी या बापलेकांमधल्या नाजुक संबंधांची कथा होते, मूल मोठं झाल्याची जाणीव झाल्यावर होणारा आनंद आणि हुरहुर लावणारं दुःख या सनातन भावना मांडणारी वैश्विक कथा होते. कादंबरीला वेगळ्याच उंचीवर नेते. लेखिकेनेही आपल्याला बेसावध गाठून आपली शिकार केली आहे असंच मला वाटलं. लेखिकेच्या प्रतिभेने मी थक्क झालो.

या कादंबरीला १९३९ साली पुलित्झर पारितोषिक मिळाले आहे. समिक्षकांनी वाचकांनी नावाजली आहे. कादंबरीवर चित्रपट, टिव्ही मालिका, अ‍ॅनिमेशनही इंग्रजीत फार पूर्वीच आलं आहे. 

राम पटवर्धन यांनी मराठी भाषांतर तर इतकं सरस आणि सहज केलंय की जणू तेव्हा अमेरिकेत मराठीच बोलत असतील असं वाटावं.  मला पुस्तक पुन्हा एकदा वाचवं, आणि मूळ इंग्रजी पुस्तकही वाचवं असं वाटतंय.

अमेरिकन इतिहासातल्या सुरुवातीच्या पर्वातील रहिवाशांचा संघर्ष, शिकारीतला थरार आणि बालभावविश्वातले तरंग अनुभवण्यासाठी ही कादंबरी नक्की वाचा.


------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- आवा ( आवर्जून वाचा )
------------------------------------------------------------


---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------

Saturday, 2 September 2017

The day I stopped drinking milk (द डे आय स्टॉप्ड ड्रिंकिंग मिल्क)




पुस्तक : The day I stopped drinking milk  (द डे आय स्टॉप्ड ड्रिंकिंग मिल्क)
लेखिका :सुधा मूर्ती ( Sudha Murty )
भाषा : इंग्रजी (English)
पाने : २१२
ISBN : 978-0-143-41865-8


इन्फोसिसचे संस्थापक नारायण मूर्ती यांच्या पत्नी सुधा मूर्ती यांनी इन्फोसिस फाउंडेशन मार्फत मोठं सामाजिक काम उभं केलं आहे. तसेच आपल्या कथा-कादंबऱ्यातून साहित्य विश्वातही स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. अशा सुधा मुर्तींचा हा इंग्रजी भाषेतील कथासंग्रह आहे.

या कथा काल्पनिक नाहीत तर लेखिकेला भेटलेल्या व्यक्तींच्या आठवणी आहेत. पण या व्यक्ती कुणी प्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्व नव्हेत तर साध्या साध्या , मध्यमवर्गीय किंवा गरीब व्यक्ती आहेत. यातल्या बऱ्याचशा गोष्टी साध्या माणसांनी केलेल्या परोपकाराच्या आहेत. जे स्वतः गरजू आहेत त्यांनी आपल्या पेक्षा जास्त गरजूंची मदत कशी केली याच्या गोष्टी उदा. जी स्वतः झोपडीत राहणाऱ्या गरीब गंगाने भिकाऱ्यांसाठी आंघोळीची व्यवस्था सुरू केली; चाळीतल्या गरीब मुलांनी समाजसेवा म्हणून गरीब-निराधार लोकांच्या अंत्यसंस्कारांसाठी मदत करू लागले इ. काही गोष्टी "आहे रे" वर्गातल्या व्यक्तींनीही देण्यातला आनंद कसा घेतला याच्याही आहेत. उदा. गावातल्या सधन शेतकरी असलेल्या परप्पांनी स्वतःच्या कष्टातून-पैशातून गावातल्या गरीबांसाठी भाजीमळा फुलवला; तर दुसऱ्या गोष्टीत गावच्या पाणी समस्येवर उपाय म्हणून "गावासाठी तळं" बांधा असा आग्रह गावपाटलाच्या लेकीने धरला. 

या जशा "देणाऱ्याच्या" गोष्टी आहेत तशा "घेणाऱ्यांच्याही" आहेत. सुधाजींनी फाउंडेशन मार्फत अनेक निराधार, गरजू विद्यार्थ्यांना सहाय्य केलं. एका रेल्वे प्रवासात सापडलेल्या चित्राला त्यांनी मदत केली आणि त्या मदतीचं चीज तिने केलं आणि विषेश म्हणजे जाणीव ठेवली. पण सगळेच अशी जाणीव ठेवत नाहीत याचे कटू अनुभवही सुधाजींना आले. कुणी केलेली मदत सरळ विसरून गेलं, कुणी "त्यात काय एवढं मोठं" असं म्हणणारे निघाले तर कोणी आपण मदत घेतली याची लाज वाटून भूतकाळ नाकारणरे निघाले. माणसांच्या या वेगवेगळ्या प्रवृत्तींचं दर्शन आपल्याला या गोष्टींतून दिसतं.

त्यांच्या सहवासात आलेली काही माणसं परिस्थितीनुसार कशी बदलली याच्या काही गोष्टी आहेत. त्यांना भेटलेल्या काहीं वल्लींशीही आपली ओळख त्यांनी काही करून दिली आहे. 

गेल्या २५ वर्षांत भारत खूप बदलला आहे. २५ वर्षांपूर्वी अमेरिकेतल्या इमिग्रेशन ऑफिसरने भारताबद्दलच्या अज्ञानातून काय प्रश्न विचारलेले आणि आता प्रश्नांमध्ये किती बदल झालाय याची गंमतशीर आठवणही आहे. 

एकूणच या कथासंग्रहातल्या गोष्टी खूप "इंटरेस्टिंग" किंवा अगदी आगळ्यावेगळ्या आहेत असं नाहीत; पण कंटाळवाण्याही नाहीत. असे अनुभव आणि अश्या व्यक्ती आपल्यालाही भेटतात किंवा आजुबाजूला दिसतात. गप्पागोष्टींमध्ये आपणही एकमेकांना असे किस्से, अनुभव सांगतो. कथांचा बाज साधारण असाच आहे. काही गोष्टी उगीचच प्रकाशित झाल्या आहेत असं वाटतं. पण बहुतेक कथा एकदा वाचायला हरकत नाही.



------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
------------------------------------------------------------


---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------

Saturday, 19 August 2017

बोटीवरून (botivarun)




पुस्तक : बोटीवरून (Botivarun)
लेखक : नितीन लाळे  (Nitin Lale)
भाषा : मराठी (Marathi)
पाने : २६८

जगभरात मोठी मालवाहतू जलमार्गाने होते. मोठमोठ्या जहाजांवरून समुद्र-महासागर मार्गे माल देशोदेशी पोचवला जातो. या व्यापारी कामासाठी कार्यरत करणारे दर्यावर्दी म्हणजेच मर्चंट नेव्ही मधील कर्मचारी. मर्चंट नेव्हीत अनेक वर्षं रेडिओ ऑफिसर आणि पर्सर म्हणून नितीन लाळे यांनी काम केलं. त्यांच्या नोकरीच्या दरम्यान त्यांना अनेक वेगवेगळे अनुभव आले. त्यातील काही निवडक अनुभव त्यांनी या पुस्तकात शब्दबद्ध केले आहेत. लेखकाने फक्त स्वतःचेच नाहीत तर त्यांच्या सहकाऱ्यांना आलेले, इतरांकडून कळलेले अनुभवही सांगितले आहेत. 




अनुभव खरेच वेगवेगळ्या प्रकारचे आहेत काही मजेशीर, काही गंभीर काही; काही जिवावर बेतलेले तर काही हृदयद्रावक. उदा. एका प्रवासात जहाज वादळात सापडले, एकदा जहाजावर मोठी आग लागली, जहाज जेव्हा विषुववृत्त ओलांडते तेव्हा असा प्रवास प्रथमच करणाऱ्या खलाश्याची "रॅगिंग" होते ती मजा, शार्क माशाची शिकार करण्याचा प्रसंग, सुवेझ कॅनोल मधून जाताना अरबी व्यापारी आणि खलाशी एकमेकांना फसवाफसवी करून कसा फायदा करून घ्यायचा प्रयत्न करतात त्याचे किस्से, जाहाजावर मृत्यू झालेल्याच्या भूताचे किस्से इ.

मालाची वाहतुक करताना अनेक दिवस सलग समुद्रातच प्रवास चालू असतो. जमीन दिसत नाही. पण म्हणून समुद्रीप्रवास एकसुरी नसतो. समुद्रावरील वातावरणात सारखा बदल होत असतो. कधी शांत समुद्र, कधी खवळलेला दो-तीन मजले उंचीच्या लाटा उसळवणारा; कधी दूरवरची ठिकाणंही सहज दिसतील इतकं स्वच्छ वातावरण तर कधी चारी बाजूला आभाळ भरून आल्याने आलेले भेसूर रूप. अशी निसर्गाची नाना रूपं लेखकाला वेळोवेळी बघायला मिळली त्यांची वर्णनंही आपल्याला वाचायला मिळतात.

लेखांमध्ये फक्त बोटिवरचे अनुभव नाहीत तर त्या त्या देशातल्या बंदरावर उतरल्यावर स्थानिक लोक कसे वागले आणि तसे का वागले याचंही वर्णन केलं आहे. उदा. कम्युनिस्ट देशात गेल्यावर तिथल्या अधिकाऱ्यांच्या नजरा सतत संशयशील असायच्या. कुठल्याही देशात गेल्यावर तिथल्या कस्टम अधिकाऱ्यांना दारूच्या बाटल्या, सिगरेटचे खोके देणं हा अलिखित नियम. आशियायी देशांतले अधिकारी वखवखल्यासारखे मिळेल ते पदरात पाडून घ्यायचा प्रयत्न करायचे. अपवाद जपानचा. तिथे प्रत्येकजण प्रामाणिकपणे काम करतो. अशा भेटी मागणं तर सोडाच दिलेल्या भेटीही कोणी स्वीकारत नाही. उगाच नाही राखेतून उठला तो देश. 

या नोकरीदरम्यान लेखक देशोदेशी गेले. जिथे जातोय तिथला इतिहास, भूगोल जाणून घ्यायचा त्यांचा स्वभाव असल्यामुळे त्यांनी भरपूर माहितीही मिळवली. म्हणुनच लिखाणाच्या ओघात लेखकाने रशिया, उत्तर कोरिया मधील कम्यूनिस्ट राजवटीचा इतिहास सांगितला आहे. सुवेझ कालव्याचा इतिहास, भारताची गेल्या सहस्त्रकातील समुद्रीव्यापारातील प्रगती आणि ऱ्हास; साध्या ओंडक्यापासून सुरू झालेल्या जलवाहतूकीची आजवरची प्रगती या बद्दल लिहिलं आहे. समुद्री चाच्यांवर स्वतंत्र लेख आहे. आपल्या स्वार्थाला सोयिस्कर धोरण ठेवायचे युरोपियन देशांचे -विशेषतः ब्रिटनचे - धोरण समुद्री चाच्यांच्या बाबतीतही होते. स्पेन, फ्रान्सची जहाजं लुटण्यासाठी ब्रिटनने खास समुद्री चाचे पोसले होते !

पाणबुडीवरच्या प्रकरणात त्या तंत्राची प्रगती कशी झाली, त्यात काय अडचणी आल्या त्याची वैज्ञानिक माहिती साध्या सोप्या शब्दात दिली आहे. 

पुस्तकाच्या शेवटी वेगवेगळ्या प्रकारच्या जहाजांचे, समुद्राचे फोटोही आहेत. 


एक व्यावसायिक लेखक नसूनही लिखाणाची शैली सहज सोपी, गप्पा मारल्यासारखी आहे. इतिहास, तांत्रिक माहिती किंवा वैज्ञानिक माहितीही कुठेच कंटाळवाणी होत नाही तर अनुभव समजून घ्यायला, त्याची तीव्रता समजून घ्यायला आवश्यकच वाटते. एकूणच हे पुस्तक अनुभव, मनोरंजन आणि ज्ञानाचा खजिनाच आहे.



------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- आवा ( आवर्जून वाचा )
------------------------------------------------------------


---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------

Saturday, 12 August 2017

The Grand Design (द ग्रॅंड डिझाईन)




पुस्तक : The Grand Design (द ग्रॅंड डिझाईन)
लेखक : Stephen Hawking & Leonard Mlodinow स्टीफन हॉकिंग आणि लिओनार्ड म्लॉदिनोव
भाषा : इंग्रजी
पाने : २३६
ISBN : ९७८-०-५५३-८१९२२-९


शाळा-कॉलेज पूर्ण झाल्यानंतर इतके वर्षांनी पहिल्यांदाच विज्ञानावरचं पुस्तक वाचायला घेतलं. वैज्ञानिक कथा किंवा वैज्ञानिक गमतीजमती नव्हेत तर वैज्ञानिक संकल्पना-थेअरींची चर्चा करणारं पुस्तक ! प्रसिद्ध वैज्ञानिक  स्टीफन हॉकिंग आणि लिओनार्ड म्लॉदिनोव यांनी हे पुस्तक लिहिलं आहे. 

या पुस्तकात या तीन मूलभूत प्रश्नांच्या उत्तरांचा शोध घेण्याचा प्रयत्न केला आहे.
Why is there something rather than nothing ?
Why do we exist ?
Why this particular set of lows and not some other ?

पुस्तकाची अनुक्रमणिका :

माणसाला नेहमीच आपल्या अतित्वाबद्दल, आपल्या आजुबाजूला घडणाऱ्या नैसर्गिक घटनांचे आकर्षण वाटत आलं आहे. रोमन, माया, इजिप्शियन संस्कृतीत याबद्दल काय कल्पना होत्या, हळूहळू रोमन संस्कृतीत निरिक्षणांच्या आधारे ही सृष्टी चमत्कारांची नाही तर नियमांची आहे याचा उलगडा होऊ लागला याचा संक्षिप्त इतिहास पुस्तकात दिला आहे. 

विज्ञानाचे हे बीज वाढू लागल्यावर नवनवीन शोध लागू लागले, सिद्धांत पुढे येऊ लागले. काही जुनी गृहितके नव्या निरीक्षणांतून सिद्ध झाली तर काही बाद झाली. काहीवेळा जुना सिद्धांत पूर्ण खोटाही नाही आणि पूर्ण खराही नाही अशी अवस्थाही निर्माण होत असे. 
उदा. प्रकाश म्हणजे फक्त लहरी असा जुना सिद्धांत. पण काही प्रयोगांत प्रकाशाचे वर्तन वेगळेच दिसले. जणू प्रकाश हा प्रकाशकणांचा बनलेला आहे. मग प्रकाशाचे दुहेरी अस्तित्व मानणारा सिद्धांत रुढ झाला. 

काही वेळा एक सिद्धांत एका मर्यादेनंतर खोटा ठरू लागला. उदा मोठ्या वस्तू एका रेषेत प्रवास करतात आणि त्यांचा वेग आणि काळ यानुसार त्या वस्तूची स्थिती आपण काढू शकतो हे न्यूटनचे सिद्धांत जगन्मान्य होते. पण फेनमॅन यांच्या प्रयोगात असं दिसलं की अतिसूक्षम कणांना हे नियम लागू होत नाहीत. त्यातून नव्या शाखेचा उदय झाला - "क्वांटम फिसिक्स". त्यामुळे भौतिकशास्त्राचे प्रारूप (मॉडेल) हे एकच सिद्धांत नाही तर वेगवेगळ्या सिद्धांतांचा संच आहे ही धारणा स्वीकारावी लागली. 

आपल्या आजूबाजूचं जग त्रिमिती आहे. पण जेव्हा सूक्षामातिसूक्ष्म कण किंवा कोटी प्रकाशवर्षं दूर असलेल्या  आकाशगंगेचा दुसऱ्या ग्रहावर होणाऱ्या परीणाम यांचा विचार करताना; द्विमिती-त्रिमिती नाही तर चार-पाच-दहा मितींचा विचार करावा लागतो. कर्व्ड स्पेस(Curved space), कर्व्ड टाईम(Curved Time), बिग बँग, बिग बॅंगच्या वेळी काळ थंबलेला होता इ. वाचताना आपल्या विचाक्तीला , कल्पनाशक्तीला प्रचंड ताण द्यावा लागतो. मती गुंग होते. अश्या मती गुंग करणाऱ्या खूप गोष्टी पुस्तकात वाचायला मिळतील. 

जुन्या काळच्या रोमन लोकांच्या विचारापासून सध्या चालू असलेल्या संशोधनांचा मागोवा लेखकाने घेतला आहे. साहजिकच शाळा-कॉलेजमध्ये शिकलेल्या विज्ञानाच्या कितितरीपट पुढे विज्ञान गेलं आहे.आणि जितके नवनवीन शोध लागतायत तितके गूढ अजूनजूनच गडद होतंय असं वाटतंय. 

देव आहे का? जे घडतंय किंवा घडलंय ते देवाने घडवलं का? याची चर्चा पुस्तकात वेळोवेळी आहे. त्याचं थेट हो किंवा नाही असं उत्तर दिलेलं नाही. पण जे घडतंय किंवा घडलं त्यासाठी देवाची आवश्यकता नाही तर ते निसर्गाच्या नियामांनीच घडलं; ते का आणि कसं ते शोधून काढता येईल असा युक्तीवाद आहे आणि सप्रमाण सिद्ध केलं आहे. पण खरंच जर तुम्ही देव मानणारे असाल, सश्रद्ध असाल तर या विश्वाचं गूढ आणि अगदी छोट्या कणात असलेली अमर्याद ऊर्जा, नवीन विश्व घडवायची ताकद बघून, "त्या" शक्तीबद्दल तुमची श्रद्धा अजूनच वाढेल. आणि तुम्ही नास्तिक असाल तर आता रहस्यभेद हाताशी आला आहे त्यासाठी देवाचं अस्तित्व मानायची गरज नाही असा आत्मविश्वास दुणावेल. दोन्ही मतांच्या भावना न दुखावता विज्ञानशोध अतिशय रंजक पद्धतीने मांडले आहेत. मजकूरपूरक रंगीत चित्रे आहेत. काही ठिकाणी हळुवार विनोद आणि व्यंगचित्रे ही आहेत. 




एक गोष्ट खटकली ती म्हणजे जुन्या संस्कृतींच्या उल्लेखात कुठेही भारतीत संस्कृतीचा उल्लेख नाही. वैदिक ग्रंथसंपदेमध्ये खगोलशास्त्र, विश्वाचे रहस्य याबद्दल बरेच शास्त्रीय ज्ञान आहे असे आपण मानतो. पृथ्वीचे परिभ्रमण तर आपल्या पूर्वजांना रोमनांच्या आधीपासूनच ठाऊक होतं. शास्त्रीय ज्ञान सोडाच रोजच्या जगण्यातही आपण अनादी-अनंत विश्वाची कल्पना; ओंकार अर्थात लहरींचे सामर्थ्य; प्रत्येक कणाकणात देव (अपरिमित ऊर्जा) आहे या धारणा बाळगतो. या धारणा जितक्या धार्मिक तितक्याच विज्ञानसुसंगत आहेत. स्टिफन हॉकिंगना याची माहितीच नाही, का माहिती असूनही त्यांनी त्यावर संशोधक नजरेने बघितलेलं नाही? जुन्या संस्कृतीचं सोडाच पण अधुनिक भारतीय वैज्ञानिक जयंत नारळीकर यांचाही उल्लेख नाही. नारळीकर-हॉईल सिद्धांत तर स्टिफन हॉकिंग यांच्या संशोधनाशी अगदीच निगडीत. ते तर त्यांना माहीत असणारच. तरीही हॉईल यांचा उल्लेख आहे पण नारळीकर यांचा नाही. हे हॉकिंग यांचं भारतीयांविषयी अज्ञान हे का वर्णवर्चस्ववाद ? कळायला मार्ग नाही !

तर असं हे पुस्तक वाचल्यावर त्यात आलेल्या सगळ्याच संकल्पना, संज्ञा मला कळल्या असं नाही, सगळंच लक्षात राहील असंही नाही पण पूर्वी शिकलेल्या विज्ञानामध्ये थोडीफार भर नक्कीच पडली. ज्या गोष्टी नीट कळल्या नाहीत त्याबद्दल इंटरनेटवर अजून वाचावं, व्हिडिओ बघावं असं वाटतंय. सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे शास्त्रज्ञ किती जबरदस्त संशोधन करतायत, कल्पनाशक्तीची आणि आकडेमोडीची किती पराकाष्ठा करतायत हे बघून वैज्ञानिकांबद्दल मनात अपार कृतज्ञता वाटते. 

तुम्हीही हे पुस्तक वाचून बौद्धिक व्यायाम करा आणि ज्ञानात भर घाला

------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- आवा ( आवर्जून वाचा )
------------------------------------------------------------


---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------

Wednesday, 2 August 2017

हाऊ सचिन डिस्ट्रॉईड माय लाइफ (How Sachin destroyed my life)




पुस्तक : हाऊ सचिन डिस्ट्रॉईड माय लाइफ (How Sachin destroyed my life) 
भाषा : मराठी (मूळ भाषा : इंग्रजी )
लेखक : विक्रम साठये (Vikram Sathaye)
अनुवादिका : श्वेता प्रधान (Shveta Pradhan)
पाने : २१५
ISBN : 978-81-7185-471-4


यावेळी वाचनालयात गेलो तेव्हा काहितरी वेगळं पुस्तक मिळावं असं वाटत होतं. पौराणिक, ऐतिहासिक, प्रेमकथा, चरित्र, सामाजिक, स्व-मदत फॅंटसी असं काहीच नको. काहितरी वेगळं हवं होतं. आणि अचानक हे पुस्तक दिसलं. पुस्तकाचं मुखपृष्ठ-मलपृष्ठ बघूनच ओळखलं की असंच पुस्तक हवं आहे. पुस्तक क्रिकेटवरचं आहे. मी स्वतः खूप कमी क्रिकेट खेळलो आहे, क्वचितच बघतो तरीही कुठल्याही क्षेत्रातल्या दिग्गजांबद्दल वाचायला आवडतं. त्यांचा प्रवास कसा झाला; त्यांची विचार करायची पद्धत कशी होती हे वाचायला आवडतं. आणि ते जर किस्से असतील तर काय; धमालच. म्हणून हे पुस्तक वाचायला घेतलं. 

पुस्तकाचे लेखक विक्रम साठये यांच्याबद्दल 
 


पुस्तक एकदा वाचायला सुरुवात केली की खाली ठेववत नाही. पुढचा लेख वाचून थांबू, अजून एक वाचून थांबू असं होतं. कारण एकेक लेख म्हणजे विक्रम साठ्यांचा १० मिनिटांचा स्टॅंडप शो असल्यासारखंच आहे. त्यात त्यांनी किस्से सांगितलेत, स्वतःच्या गंमतीशीर टिप्पण्या केल्यात, माहिती दिलिये. एकूण हा मसाला छान जमलाय. अनुक्रमणिका बघून आपल्याला थोडी कल्पना येईल.




उदा. सचिनच्या लेखात सचिनने सांगितलंय की "मी स्वतः बरोबर टुल किटने भरलेला कारपेंटरी बॉक्स नेहमी जवळ ठेवतो. सॅंड पेपर, सुपरग्लू, स्टील वूल इ. नेहमी जवळ ठेवतो. बॅट योग्य बॅलन्स आणि वेट डिस्ट्रिब्युशनमध्ये असल्याची खात्री होईपर्यंत तासन्‌तास खर्च करायला माझी तयारी असते..". द्रविडवरच्या लेखात त्याची एकाग्रता मिळवण्याची आणि विचार करण्याची पद्धत कशी आहे ते सविस्तर सांगितलंय. सेहवागवरच्या लेखात एक किस्सा आहे : विरूची आक्रमक शैली आहे त्यामुळे सचिनने दिलेला सबुरीचा सल्ला तो ऐकत नसे आणि नेमकं त्याच्या उलट करत असे. शेवटी सचिनने उलट सल्ला द्यायला सुरुवात केली आणि विरू त्याच्या उलट म्हणजे सचिनला हवं तसं खेळू लागला. 


या पुस्तकात फक्त क्रिकेटर्स बद्दल नाही तर क्रिकेटर्सच्या आजूबाजूच्या घटककांवरही लेख आहेत. उदा. कॉमेंटरी.  कॉमेंटरी वरच्या प्रकरणात दाखवलं आहे की समोर जे चाललंय त्याचं वर्णन, विष्लेशण करणं म्हणजेच फक्त कॉमेंटरी नव्हे. तर आता कॉमेंटरीचं स्वरूप खूप बदललंय. कॉमेंटरीसुद्धा "इन्फोटेनन्मेंट" चा भाग झालाय. प्रॉडक्शन होस्ट कॉमेंटेटरच्या कानात सांगत असतो आता हा मुद्दा घे, आता याच्यावर बोल. आयत्या वेळी ते सगळं जुळवता आलं पाहिजे, ते सहज वाटलं पाहिजे. 
समालोचन ही निवृत्त खेळाडूंची मक्तेदारी आहे. त्यात बाहेरच्या कोणी घुसायचा प्रयत्न केला की त्याला चांगला विरोध होतो, टोमणेबाजी होते, खेळाडूंच्या "अ‍ॅटिट्यूड"चा सामना करावा लागतो. साठ्येंना स्वतः त्याचे कसे चटके बसलेत हेही दिलं आहे.

आयपिएलच्या टीमचे मालक आणि कर्णधार यांच्यावरून त्या टीमचंही एव व्यक्तिमत्त्व कसं बनतं याचं मजेशीर वर्णन आहे. प्रेक्षकांचे पण कसे वेगवेगळे प्रकार आहेत - कुणी सकारात्मक, कुणी नकारात्मक, कुणी भक्त - याची पण गंमत आहे. 

आपल्या टीमचे मॅसर - अर्थात जे खेळाडूंना मसाज, अ‍ॅक्युप्रेशर देतात - अश्या मानेकाकांबद्दल लेख आहे. 

क्रीडापत्रकारांना सतत काहितरी ब्रेकिंग न्यूज हवी असते. त्यासाठी ते नेहमी खेळाडूंच्या मागे लागत असतात. हॉटेलच्या लॉबिमध्ये उभं राहणं, त्यांना कॉफीला घेऊन जाणं, पार्ट्यांमध्ये सलगी साधणं, अनौपचारिक संवाद साधणं असे नाना प्रकार. खेळाडूही कधी त्यांच्याशी बोलतात कधी कंटाळतात तर कधी टाळतात. याच्याही गमतीजमती पुस्तकात वाचायला मिळतात.

आपल्याकडे क्रिकेट मुख्यत्वे बॅटींगचा खेळ समजला जातो. त्यामुळे बॉलर असेल आणि त्यातही तो स्पिनर असेल प्रतिष्ठा अजूनही कमी असायची. अशावेळी शेन वॉर्न, मुरलीधरन यांनी कशी प्रतिष्ठा मिळवून दिली याचं रोचक वर्णन आहे

क्रिकेट खेळण्यासाठी फक्त क्रिकेटचे तंत्र आणि शारिरिक ताकदच नाही तर मानसिक ताकदीचीही गरज आहे हे प्रकर्षाने लक्षात येतं. सचिन, राहुल द्रविड आणि इतर अनेक खेळाडू आपलं लक्ष फक्त बॅटींगवर किंवा बॉलवर कसं राहील; आजुबाजूचे आवाज, प्रेक्षकांचे दडपण, आधी झालेले वादविवाद याचा परिणाम तो बॉल खेळताना कसा होणार नाही यासाठी काय प्रयत्न करतात याची कल्पना येते. स्लेजिंगचा वापर दुसऱ्याची एकाग्रता भंग करण्यासाठी कसा करतात, सचिननेही स्लेजिंगचा वापर क्वचितच पण कसा प्रभावी पद्धतीने केला याचे किस्से वाचण्यासारखे आहेत. 

टीव्हीवर मॅच बघताना आपल्याला वेगवेगळे स्कोर्स, विक्रम बघायला मिळतात. हे काम असतं संख्याशास्त्रज्ञाचं. हे काम करणारे मोहनदास मेनन आणि त्यांची पत्नी वाल्सा यांच्या कामाचं स्वरूप, त्यातली आव्हानं यावरही एक लेख आहे.

पुस्तकाच अनुवादही अगदी सरस झालाय. पुस्तक मूळ मराठीतूनच लिहिले असेल असं वाटावं इतका सहज अनुवाद आहे.

लेखांत वेळोवेळी व्हिज्युअलायझेशन तंत्राचा उल्लेख आहे. ज्येष्ठ क्रीडामानसशास्त्र तज्ञ भीषमराज बाम यांच्या मुलाखतीतही त्यांनी या तंत्राचा वापर आणि त्याचे परिणाम याबद्दल संगितलं होतं ते मला आठवलं. या तंत्राबद्दल अधिक जाणून घ्यायची उत्सुकताही मला लागली आहे.  

लेखकाने हे एक पुस्तक लिहून थांबू नये. या प्रकारची अजून पुस्तकं किंवा नियतकालिकात असं नेहमी चालणारे सदर ते नक्कीच लिहू शकतील.

बरं! थोडं लिहिता लिहिता मीही बरंच लिहिलं. माझ्यासारख्या क्रिकेटशी फार संबंध नसलेल्या मला ही पुस्तक आवडलं. क्रिकेटप्रेमी असाल तर हे पुस्तक नक्कीच आवडेल.  क्रिकेट क्षेत्राशी संबंधित इतके वेगवेगळे मार्ग बघून तुमच्यातला क्रिकेटप्रेमी जागा होईल. आणि आता खेळाडू म्हणून नाही तरी दुसरं काहितरी बनून या खेळशी जवळून जोडलेले राहू असं तुम्हाला वाटू लागेल. 


------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- आवा ( आवर्जून वाचा )
------------------------------------------------------------


---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------




Saturday, 29 July 2017

Revolution 2020 (रिव्हॉल्यूशन २०२० )





पुस्तक : Revolution 2020 ( रिव्हॉल्यूशन २०२० )
लेखक : Chetan Bhagat (चेतन भगत)
भाषा : English (इंग्रजी)
पाने : २९०
ISBN : 978-81-291-1880-6


लोकप्रिय आणि विक्रमी खपांची इंग्रजी पुस्तकं लिहिणारे तरूण भारतीय लेखक चेतन भगत यांचे हे मी वाचलेलं तिसरं पुस्तक. 

भारतातल्या शिक्षणव्यवस्थेचा बाजार आपल्या सर्वांनाच माहितीचा आहे. विद्यार्थी, पालक किंवा शिक्षक अशा एखाद्या भूमिकेतून आपण ते जहाल वास्तव अनुभवलंही असेल. हेच बाजारूकरण या पुस्तकाचा मुख्य विषय आहे. एका गरीब घरातला एक तरूण गोपाल बारावी नंतर जेईई-आयट्रिपलई (JEE/IEEE) प्रवेश परीक्षा द्यायचा प्र्यत्न करतो आणि त्यात नापास होतो. मग तो परीक्षांची तयारी करायला राजस्थानातल्या कोटाला जातो. तिथे तर प्रवेश परीक्षांच्या तयारीसाठी करणाऱ्या क्लासमधे अ‍ॅडमिशन्साठीही पुन्हा मारामारी आणि प्रवेश परीक्षा! तिथूनही अयशस्वी होऊन पुन्हा घरी परत येतो. आणि त्याच्या आयुष्याला वेगळेच वळण मिळते. एका राजकारण्याची-आमदाराची नजर त्याच्यावर पडते आणि त्याच्या नावावर जमीन आहे हे बघून त्याला आपल्या जाळ्यात ओढतो. आणि कॉलेजात जाऊ न शकलेला हा तरूण कॉलेज काढतो ! शेतजमीनीची-एन ए करणे, हव्या तश्या बांधकामाला परवानगी मिळवणे, सोयी असो नसो पण विद्यापिठाची परवानगी मिळवणे अश्या बारा भानगडी आमदार, त्याचे पित्ते आणि गोपाल करतात. हळूहळू गोपाल मोठा शिक्षणसम्राट होतो. 

या "प्रगती" च्या जोडीजोडीने चालते त्याची प्रेमकहाणी - प्रेमाचा त्रिकोण. त्याची मैत्रिण -आरती - कधी गोपालशी जवळीक तर कधी त्याचा मित्र राघवशी जवळीक अशा द्वंद्वात असते. राघव इंजिनिअर होऊन स्वतःची आवड म्हणून पत्रकार झालेला असतो. एक प्रामाणिक, सत्याचा पाठपुरावा करणारा तरूण रक्ताचा पत्रकार. आपण अयशस्वी म्हणून म्हणून आरती आपल्याशी लग्नाला तयार होत नाही असं गोपालला वाटत असतं. आरतीही नेहमी "कन्फ्यूज्ड".  गोपाल मनाने प्रामणिक आहे पण आपण श्रीमंत नव्हतो म्हणून आरती आपल्याला मिळत नाही असं एकीकडे वाटत असतं म्हणुन श्रीमंत होण्याची त्याची धडपडह आहे तर दुसरीकडे गैरमार्गाने पैसा मिळवतोय याची टोचणीही आहे. 

गोपाल श्रीमांत कसा होतो; श्रीमंत झाल्यावर तरी आरती त्याला हो म्हणते का; "शिक्षणसम्राट" गोपाल आणि "प्रामाणिक पत्रकार" राघव यांच्या मैत्रीत काय उतार-चढाव येतात हे मी सांगून रहस्यभेद करत नाही.

शिक्षणाच्या बाजारूपणबद्दल, राजकारणी-बिल्डर-प्रशासन-शिक्षणसम्राट यांच्या साट्यालोट्याबद्दल आपण नेहमीच बातम्यांत ऐकतो. साधारण तेच प्रसंग ढोबळमानाने आपल्याला कादंबरीत दिसतात. सध्या बातम्याच इतक्या नाट्यमय असतात की त्यामुळे कादंबरीत काही नाट्यमय वेगळं वाटत नाही. प्रेमकथाही फार गोंधळलेली वाटते. हे "गोपालचं" स्वगत आहे त्यामुळे इतर कुठल्या पात्राच्या डोक्यात काय चालू आहे, काय भावभावना आहेत हे दिसत नाहीत. 

चेतन भगतच्या "टू स्टेट्स" आणि "हाफ गर्लफ्रेंड" खूपच मनोरंजक, चटपटीत संवाद असणऱ्या होत्या. खिळवून ठेवायच्या. ही कादंबरी वाचताना कंटाळा येत नाही पण खूप मजाही येत नाही. शेवट थोडा अनपेक्षित आहे इतकंच.



------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
------------------------------------------------------------


---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------

Saturday, 22 July 2017

रुसी मोदी - द मॅन हू ऑल्सो मेड स्टील (Rusi Modi : The man who also made steel)




पुस्तक : रुसी मोदी - द मॅन हू ऑल्सो मेड स्टील (Rusi Modi : The man who also made steel) 
लेखक : पार्थ मुखर्जी, ज्योती सबरवाल (Partha Mukherjee & Jyoti Sabharwal )
भाषा : मराठी (मूळ पुस्तकाची भाषा : इंग्रजी) 
अनुवादक : अंजनी नरवणे (Anjani Naravne)
पाने : २१०

टाटा आयर्न अँड स्टील (टिस्को) अर्थात सध्याची टाटा स्टीलचे माजी चेअरमन आणि मॅनेजिंग डिरेक्टर रुसी मोदी यांच्या विषयीचे हे पुस्तक आहे. 

रुसी यांचा जन्म सधन आणि प्रतिष्ठित पारशी घरात झाला. १९१८ साली. त्यांचे वडील सर होमी मोदी हे त्यावेळच्या मुंबई इलख्याचे गव्हर्नर होते. त्यांचे शिक्षण इंगलंडमधल्या शाळा-कॉलेजात झाले. शिकून परत आल्यावर त्यांनी टिस्को मध्ये नोकरी सीकारली. टाटा कुटुंब आणि मोदी कुटुंब यांचे अगदी जवळचे संबंध होते तरी त्यांनी एक साधा "खलासी" अशी कामगारवर्गातली नोकरी स्वीकारली. पुढची त्रेपन्न वर्षं ते सलग टिस्को मध्येच होते. आणि स्वकर्तृत्वाने एकेक पायऱ्या वर चढत शेवटी चेअरमन आणि मॅनेजिंग डिरेक्टर झाले. नऊ वर्षं ते या पदावर होते. 

या पुस्तकात त्यांचं बालपण, आई वडिलांनी केलेले संस्कार, इंग्लंड मधल्या शिक्षणाच्या वेळीही मौजमजेचं आयुष्य याबद्दल सविस्तर लिहिलं आहे. टिस्कोत लागल्यावर ते सर्वांशी सहज मैत्री करत; आपुलकीने वागत; कामगारांचे प्रश्न समजून सहृदयतेने निर्णय घेत. कामगारांकडे एक "संसाधन"(अ‍ॅसेट) म्हणून बघणे जे त्याकाळात दुर्मीळ होते- ते त्यांनी केल्यामुळेच कामगारवर्गाशी त्यांचे सूर जुळले. कंपनीतील वातावरण चांगले आणि उत्पादक राहिले आणि त्यातून आपोआप कंपनीची भरभराट झाली. या विषयीचे अनेक प्रसंग पुस्तकात वाचायला मिळतात.

कारकिर्दीच्या अखेरच्या टप्प्यावर टाटा व्यवस्थापनाशी झालेल्या वादामुळे त्यांना कंपनी सोडावी लागली. त्या प्रकरणाच्या अतिशय विस्तृत चित्रणातून इतक्या मोठ्या उद्योगातील इतक्या मोठ्या हुद्द्यावरही राजकारण कसं चालतं, अहंकारंचा संघर्ष कसा होतो, कायदेशीर डावपेच आणि माध्यमांना हाताशी धरून बातम्या पेरून वातावरण निर्मिती कशी होते हे आपल्या लक्षात येतं. 

टिस्कोतून बाहेर पडल्यावर - वयाच्या ७५ व्या वर्षीही- ते नवनवी आव्हाने स्वीकारत राहिले. नवीन कंपनी सुरू केली. एअर इंडीया व इंडियन एअरलाईन्सचे प्रमुख म्हणून त्यांना सरकारने नेमलं. आपला दांडगा अनुभव व कौशल्य पणाला लावून आपल्या पद्धतीने निर्णय घेत या कंपन्या सुधारण्याचा प्रयत्न केला. पण एकूणच सरकारी हस्तक्षेत, खासदारांचे राजकारण, नोकरशाही चा अडेलतट्टू पणा यामुळे त्यांचे हात बांधले गेले. नाईलाजाने त्यांनी राजिनामा दिला. पुस्तकातले एक प्रकरण या "प्रकरणावर" आहे.

पुस्तकात रुसींची जगण्याचा बऱ्याच पैलूंविषयीची मतं आपल्याला कळतात - आनंदी कसं जगावं, दुसऱ्याशी संवाद साधण्याचे फायदे, भारताच्या सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपन्यांच्या दुरवस्थेची कारणं,  एक कल्याणकारी हुकुमशाही भारताला कशी आवश्यक आहे इ.

असा एकूण या पुस्तकाचा अवाका आहे. २०० पानी हे पुस्तक मात्र अपूर्णच वाटतं. रुसींच्या त्रेपन्न वर्षांच्या टिस्कोतल्या वाटचालीत त्यांचे कामगारांशी संबंध कसे होते याचेच अनेक प्रसंग आहेत. पण एक अधिकारी-प्रमुख म्हणून त्यांच्या इतर पैलूंवर फार भाष्य नाही. कंपनी पुढे नेण्यासाठी तंत्रज्ञानविषयक काय निर्णय घेतले; सरकारशी, प्रतिस्पर्ध्यांशी, ग्राहकांशी कसे संबंध होते याबद्दल काहीच नाही. ज्या दोन वादग्रस्त प्रकरणांचा उल्लेख वर केला आहे त्यातही रुसींची बाजू फक्त नीट मांडलेली आहे आणि विरुद्ध बाजूने काय लिहिले-बोलले गेले आहे हे लिहिलंय. पण ते तसं का झालं याचा कानोसा घ्यायचाही प्रयत्न नाही. त्यामुळे चित्रण एकांगी वाटतं.

रुसींचा स्वभाव मनस्वी, मनःपूत वागणाऱ्या श्रीमंती राजकुमाराला शोभेल असाच आहे. त्यांचं वागणं अनैतिक नसेलही पण स्वतःचं म्हणणं रेटण्याच्या वृत्तीचे वाईट परीणामही झाले असतील. या नकारात्मक, चुकीच्या किंवा दोषस्वरूप बाजूची फार चर्चा नाही. जे उल्लेख आहेत तेही, ती बाजूही उजळ करून दाखवायच्या भाषेत लिहिलेली. त्यांच्या वैयक्तीक आयुष्याचे उल्लेखही ओझरतेच. त्यांचा घटस्फोट झाला तरीही त्यांची पत्नी आणि ते मैत्रीच्या नात्याने वागत होते असे उलेख आहेत. कामगारांच्या संदर्भात रुसींच्यातलामाणूस दाखवाणरा लेखक खाजगी आयुश्यातला माणूस दाखवायचं मात्र सरळ टाळतो. 

म्हणून मी पहिल्या परिच्छेदात लिहिलं तसं हे रुसी मोदी यांच्या विषयीचे हे पुस्तक आहे; चरित्र वाटत नाही - स्तुतिगाथा वाटते.

------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )

------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------

Sunday, 16 July 2017

ययाति (Yayati)





पुस्तक : ययाति (Yayati)
लेखक : वि.स. खांडेकर (V.S. Khandekar) 
भाषा : मराठी (Marathi)
पाने : ४१९

मराठीतील श्रेष्ठ लेखक वि.स. खांडेकर यांच्या "ययाती" या कादंबरीला "साहित्य अकादमी" चा पुरस्कार मिळलेला आहे. ही कादंबरी अतिशय प्रसिद्ध आणि लोकप्रिय आहे. पुस्तकातील माहितीनुसार प्रथमावृत्ती १९५९ सालची आहे. त्यामुळे गेल्या ५० वर्षांत कितीतरी वाचकांनी, मान्यवर लेखकांनी, समीक्षकांनी याबद्दल खूप काही लिहून ठेवलं असेल. आता त्यात नव्याने मी काही सांगावं अशी शक्यता नाही आणि तितका माझा अधिकारही नाही. तरी, मी पुस्तक वाचले, मला आवडले हे सांगायचा मोह आवरत नाही म्हणून हे परीक्षण. थोडक्यातच लिहिलेले. 

सुखलोलूप ययाती, अहंकारी देवयानी, प्रेमळ शर्मिष्ठा, कोपिष्ट शुक्राचार्य, शूर-धीर-त्यागी पुरू, संन्यासाश्रमाच्या अतिरेकातून विकृत झालेला यती, संन्यस्त तरीही जीवनातील द्वैत-संघर्ष-सौंदर्य यांचा समंजस स्वीकार करणारा कच या या कादंबरीच्या प्रमुख व्यक्तिरेखा आहेत. 

संसारात पैसा, कामवासना सुखं या सगळ्यांपासून असमंजसपणे पळून जाणारा, प्रत्येक सुख म्हणजे पाप आहे असं समजणारा यती विकृतीचं एक टोक आहे तर फक्त सर्वसुखोपभोग म्हणजेच आयुष्य असं मानणारा ययाती हे विकृतीचं दुसरं टोक. आयुष्यभर कामवासनांचा भोग घेत ययाती जगतो आहे. एका शापामुळे त्याला वार्धक्क्य येतं तेव्हाही स्वतःच्या मुलाचं तारुण्य उसनं मागून कामसुख मिळवत राहण्याइतका तो विषयांच्या आहारी गेलेला होता. इतकं होऊनंही जाणवणारी अतृप्ती, सगळ्या सुखसोयी हाताशी असूनही आपण सुखी नाही ही जाणीव आणि वार्धक्क्याची-मरणाची भीती ययातीला कुरतडते आहे.
स्वतःचे सौंदर्य आणि वडील शुक्राचार्य यांच्या तपःसामर्थ्याबद्दलचा अतिगर्व, अहंकार यामुळे स्वतः आणि दुसऱ्यालाही मानसिक त्रास, अपूर्णता वाटण्यात आयुष्य घालवणारी अशी देवयानी आहे. 
प्रेम हे फक्त शारिरिक नाही तर मनाने, बुद्धीनेही एकमेकांचा स्वीकार करणं आवश्यक आहे, प्रेमात दुसऱ्याकडून फक्त सुखं मिळवणं अपेक्षित नाही तर दुसऱ्यासाठी त्यागही करावा लागतो हे शर्मिष्ठेला कळतं म्हणून ययातीवरील प्रेमापोटी ती विरह-विजनवासही सहन करते. 

एका पौराणिक उपकथानकाचा आधार घेऊन लेखकाने स्वतः ही कादंबरी रचली आहेत. स्वप्रतिभेने असंख्य पात्रं रचली आहेत. कादंबरीच्या पहिल्या पानापासून शेवटच्या पानापर्यंत उत्सुकता कायम राहते. कादंबरीतील पात्रं स्वगत सांगताना परस्परविरोधी भूमिका मांडतात. त्यांच्या या वाद-संवादातून लेखक आपल्यासमोर एक तत्त्विक चर्चाच उभी करतो. जीवनातलं सुख-दुःख, प्रेम-वासना, आयुष्याचा आनंद घेणं- त्यामध्ये वाहून जाणं याबद्दल ही उद्बोधक चर्चा आहे. लेखकाचं वैशिष्ट्य असं की ही चर्चा कथेच्या ओघात येते, पात्रांच्या सहज संवादात येते, चर्चा नीरस होत नाहीच उलट कथानक पुढे घेऊन जायला, प्रसंगाची परिणामकारकता वाढवायलाच मदत करते.

पुस्तकाच्या शेवटी खांडेकरांनी या कादंबरीची कल्पना त्यांना कशी मिळली, अनेक वर्षं त्यावर विचार, अभ्यास करून शेवटी प्रत्यक्ष लेखनाकडे ते कसे वळले, कथा पौराणिक असली तरी ति आजच्या जगातली प्रासंगिकता याबद्दल भाष्य केलं आहे. 

पुस्तकातील कितीतरी वाक्य सुभाषितांसारखी किंवा नित्यसत्यवचनं असावीत अशी आहेत. अगदी टिपून ठेवावीत अशीच. 
मी काही वाक्य इथे देणार होतो. पण संदर्भाला सोडून वाक्य देण्यात स्वतःचा "गटणे" व्हायचा; म्हणून तो मोह टाळला आहे. ती वाक्ये, चर्चा आणि नाट्य प्रत्यक्ष कादंबरी वाचूनच अनुभवण्यात, समजण्यात मजा आहे. ती तुम्ही नक्की घ्या.


"ययाती" बद्दल हिंदी विकिपिडिया वर छान श्लोक मिळाला
विषय वासना से तृप्ति न मिलने पर उन्हें (ययाती)उनसे घृणा हो गई और उन्हों ने पुरु की युवावस्था वापस लौटा कर वैराग्य धारण कर लिया। ययाति को वास्तविकता का ज्ञान प्राप्त हुआ और उन्होने कहा-

भोगा न भुक्ता वयमेव भुक्ताः
तपो न तप्तं वयमेव तप्ताः।
कालो न यातो वयमेव याताः
तृष्णा न जीर्णा वयमेव जीर्णाः ॥
अर्थात, हमने भोग नहीं भुगते, बल्कि भोगों ने ही हमें भुगता है; हमने तप नहीं किया, बल्कि हम स्वयं ही तप्त हो गये हैं; काल समाप्त नहीं हुआ हम ही समाप्त हो गये; तृष्णा जीर्ण नहीं हुई, पर हम ही जीर्ण हुए हैं !


------------------------------------------------------------
मी दिलेली पुस्तक श्रेणी  :- आवा ( आवर्जून वाचा )
------------------------------------------------------------




----------------------------------------------------------------------------------
आवा ( आवर्जून वाचा )
जवा ( जमल्यास वाचा )
वाठीनावाठी ( वाचलं तर ठीक नाही वाचलं तरी ठीक )
नावाठी ( नाही वाचलं तरी ठीक)
----------------------------------------------------------------------------------